สารจากรองอธิการบดีฝ่ายพัฒนากิจการเพื่อสังคม


             ส่วนกิจการเพื่อสังคม เป็นหน่วยงานหนึ่งของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒที่จัดตั้งขึ้น  เพื่อทําหน้าที่ และภารกิจสนองนโยบายของรัฐ ในการบริการวิชาการแก่สังคม ซึ่งมหาวิทยาลัยเป็นแหล่งรวมทรัพยากรบุคคลของชาติและองค์ความรู้ทุกสาขา ทั้งในด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาศาสตร์เทคโนโลยี สังคมศาสตร์   มนุษยศาสตร์ และศึกษาศาสตร์ โดยมีการดําเนินงานตามพันธกิจหลัก 4 ด้าน คือ ด้านการเรียนการสอน ด้านการวิจัย ด้านการบริการวิชาการแก่ชุมชน และสังคมและด้านทํานุบํารุงศิลปวัฒนธรรม ซึ่งในปีนี้รองศาสตราจารย์ดร.สมชาย สันติวัฒนกุล  อธิการบดี ได้ให้ความสําคัญด้านภารกิจด้านการบริการวิชาการแก่ชุมชนและสังคมอย่างมาก เพราะมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒมีความมุ่งหวังที่จะทําให้มหาวิทยาลัยเป็น “มหาวิทยาลัยรับใช้สังคม” ในการปฏิบัติภารกิจนี้ มหาวิทยาลัยได้กําหนดเป็นแผนปฏิบัติการยุทธศาสตร์ขึ้นหรือที่เรียกว่า “Super Strategic Action Plan (SSAP) โดยยุทธศาสตร์ที่ 3 (SSAP 3) ได้กําหนดไว้ให้สร้างองค์ความรู้และพัฒนาโครงการบริการวิชาการที่มีคุณภาพเพื่อพัฒนาชุมชนและสังคมอย่างยั่งยืน โดยมีเป้าประสงค์ 2 ประการ คือ

  1. สร้างงานบริการวิชาการที่สอดคล้องกับความต้องการของชุมชนและสังคมอย่างยั่งยืน
  2. มีระบบการบริหารจัดการโครงการบริการวิชาการแก่ชุมชนที่มีประสิทธิภาพจากเป้าประสงค์ทั้ง 2 ประการ ทำให้การบริการวิชาการแก่ชุมชนและสังคมของมหาวิทยาลัยต้องมีการปรับระบบการบริหารจัดการใหม่เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพ และสอดคล้องกับความต้องการของชุมชนและสังคม

โครงการเน้นสร้างความสัมพันธ์กับชุมชน ปรับวิธีการจัดทำโครงการใหม่ ไม่ใช่อยู่ในรูปแบบเดิมๆ ที่มหาวิทยาลัยเป็นผู้นำเสนอองค์ความรู้ไปให้ชุมชน แต่เป็นการทำงานร่วมกันระหว่างบุคลากรของมหาวิทยาลัยกับชุมชนและสังคม เป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน ยอมรับซึ่งกันและกัน ภายใต้ความต้องการของชุมชนและสังคม มหาวิทยาลัยเป็นผู้นำองค์ความรู้และนวัตกรรมใหม่ๆ ไปประยุกต์ใช้กับชุมชนไปถ่ายทอดและแก้ปัญหาให้กับชุมชนจัดกิจกรรมร่วมกัน เพื่อให้บุคลากรของมหาวิทยาลัยและนิสิตเข้าใจ เข้าถึงและเรียนรู้ศิลปวัฒนธรรมของชุมชน ทั้งนี้ผู้ดำเนินโครงการจะต้องบูรณาการพันธกิจของมหาวิทยาลัยทั้ง 4 ด้านด้วย และในการทำงานก็ต้องบูรณาการร่วมกันระหว่างบุคลากรสายวิชาการ สายสนับสนุน นิสิตของมหาวิทยาลัย และบุคลากรของชุมชน

จากแผนปฏิบัติการ (Action Plan) ตามแผนยุทธศาสตร์ 15 ปีของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (พ.ศ. 2553 – 2567) มหาวิทยาลัยได้กำหนดเอกลักษณ์ของมหาวิทยาลัยขึ้นใหม่คือ “การบริการวิชาการอย่างมีส่วนร่วมเพื่อให้ชุมชนเข้มแข็งและยั่งยืน” เพื่อให้ทุกคณะ / สถาบัน / สำนัก และหน่วยงานยึดถือเป็นหลักปฏิบัติ เพื่อให้บรรลุถึงการเป็นมหาวิทยาลัยรับใช้สังคมต่อไป

งานบริการวิชาการแก่สังคม ของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ได้เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2547 เป็นต้นมา เริ่มแรกจากงบประมาณจำนวน 4.02 ล้านบาท และเริ่มขยายงาน เพิ่มงบประมาณขึ้นเป็นลำดับจาก 48.51 ล้านบาท ในปี พ.ศ. 2548 เพิ่มเป็น 68.51ล้านบาท ในปี พ.ศ. 2550 จากนั้นในปีการศึกษา 2555 มหาวิทยาลัยได้รับงบประมาณเพิ่มขึ้นเป็น 93.5 ล้านบาท ในปีการศึกษา 2559 มหาวิทยาลัยได้รับงบประมาณทั้งหมด 146 ล้านบาทเศษ ดังนั้นจึงต้องปรับวิธีบริหารจัดการใหม่เพื่อรองรับโครงการที่เพิ่มขึ้น จากแรกเริ่มมีไม่กี่โครงการ ปัจจุบันนับรวมทั้งมหาวิทยาลัยมากกว่า 100 โครงการ โดยปัจจุบันมหาวิทยาลัยได้กำหนดนโยบายในการบริการวิชาการแก่สังคมอย่างยั่งยืนดังต่อไปนี้

  1. การบริการวิชาการแก่สังคมอย่างยั่งยืนถือเป็นพันธกิจที่สำคัญ 1 ใน 5 พันธกิจของแผนยุทธศาสตร์ 15 ปี
  2. ในการจัดทำโครงการต้องมีการบูรณาการร่วมกับพันธกิจอื่นๆ ของมหาวิทยาลัย เช่น    การเรียนการสอน การวิจัย และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม
  3. การบริการวิชาการแก่สังคมอย่างยั่งยืนเป็นพันธกิจหลักที่คณะ สถาบัน สำนัก วิทยาลัย ศูนย์ ต้องดำเนินการตามความต้องการของชุมชน
  4. การดำเนินโครงการต้องเน้นคุณภาพและความยั่งยืนและคำนึงถึงพื้นที่หลัก 2 จังหวัด คือ จังหวัดนครนายก และจังหวัดสระแก้ว
  5. การดำเนินโครงการต้องสอดคล้องกับตัวชี้วัดในการประกันคุณภาพของมหาวิทยาลัย
  6. มีการจัดตั้งหน่วยงาน เพื่อทำหน้าที่บริหารจัดการงานบริการวิชาการแก่ชุมชนและสังคม ครบวงจรคุณภาพ (PDCA)
  7. ปีงบประมาณ 2559 มหาวิทยาลัยได้กำหนดให้มีโครงการบริการวิชาการแก่สังคมจำแนกเป็น 2 โครงการใหญ่ รวมงบประมาณทั้งหมด 146 ล้าน คือ
  1. โครงการบริการวิชาการแก่ชุมชนอย่างมีส่วนร่วม จำนวน 87 โครงการ
  2. โครงการส่งเสริมและพัฒนาความสามารถของชุมชนให้มีคุณภาพอย่างยั่งยืนผ่านศักยภาพของมหาวิทยาลัย จำนวน 17 โครงการ
  3. จากนโยบายดังกล่าว เป็นการขยายงานของมหาวิทยาลัยสู่สังคมภายนอกที่สอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ สอดคล้องกับแผนการศึกษาของชาติ นโยบายของรัฐบาล ปรัชญา วิสัยทัศน์ พันธกิจ ของมหาวิทยาลัย โดยเฉพาะเอกลักษณ์ของมหาวิทยาลัย

     ปัจจุบันงานบริการวิชาการแก่ชุมชนและสังคม อยู่ในความรับผิดชอบของรองอธิการบดีฝ่ายบริการวิชาการแก่สังคม โดยได้รับการสนับสนุนและร่วมมือจากทุกหน่วยงานของมหาวิทยาลัย และนอกจากนี้รองอธิการบดีฝ่ายบริการวิชาการแก่สังคมยังต้องประสานงานและร่วมมือกับหน่วยงานภายนอกในการทำงานรับใช้สังคม เช่น สสส.  สกส. เพื่อจัดทำหลักสูตรปริญญาตรีผู้ประกอบการเพื่อสังคม จัดทำโครงการธุรกิจเพื่อสังคม เช่น ส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่จังหวัดสระแก้ว โครงการข้าวเกษตรอินทรีย์ และโครงการน้ำแร่เชวา การจัดทำ Social  Innovation โดยความร่วมมือกับสถาบันยุทธศาสตร์ทางปัญญาและวิจัยของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ จัดทำการแปรรูปขยะพลาสติกเป็นน้ำมัน และการทำถ่านจากกากไขมัน การจัดทำดัชนีความสุขมวลรวมร่วมกับมูลนิธิหัวใจอาสาและมูลนิธิคนไทยมอนิเตอร์ร่วมกับมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง จัดอบรมบุคลากรเพื่อสร้างแรงบันดาลใจ และประสานงานกันอย่างใกล้ชิดกับจังหวัดนครนายก และจังหวัดสระแก้ว เพื่อปฏิบัติภารกิจให้สอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์ของทั้งสองจังหวัด และของมหาวิทยาลัย เพื่อให้มหาวิทยาลัยสามารถรับใช้สังคมและทำให้ชุมชนมีความเข้มแข็งและยั่งยืนสืบไป

 

 

 

รองศาสตราจารย์ ดร.ชาญวิทย์  เทียมบุญประเสริฐ
(รองอธิการบดีฝ่ายพัฒนากิจการเพื่อสังคม)